[Ngữ pháp] Động từ/Tính từ + 거나 ‘hoặc là, hay là’

-거나 gắn vào sau động từ hay tính từ, biểu hiện sự lựa chọn một trong hai hoặc nhiều sự vật, trạng thái — tương đương "hoặc (là), hay (là)" trong tiếng Việt. Cũng được dùng sau "이다" và "-았-" với ý nghĩa "~또는 ~".

1. Ý nghĩa: lựa chọn giữa A và B

오후에 축구를 하거나 농구를 할 거예요.
Tôi sẽ chơi bóng đá hoặc bóng rổ vào buổi chiều.

저녁에 친구를 만나거나 도서관에 갈 거예요.
Buổi tối tôi sẽ gặp bạn bè hoặc đến thư viện.

저는 맵거나 짠 음식을 잘 못 먹어요.
Tôi không ăn được thức ăn cay hoặc mặn.

2. Không dùng với thì tương lai, phỏng đoán "겠"

내일 등산을 가거나 농구를 하겠어요. (O)
내일 등산을 가겠거나 농구를 하겠어요. (X)

3. Phân biệt "-거나" và "(이)나"

"-거나" dùng kết hợp với động từ và tính từ, còn "(이)나" (xem chi tiết ở Danh từ + (이)나) dùng kết hợp với danh từ.

가: 점심에 뭐 먹을 거예요? — Trưa nay bạn sẽ ăn gì?
나: 피자나 햄버거를 먹을 거예요. — Tôi sẽ ăn pizza hoặc hamburger.
    피자를 먹거나 햄버거를 먹을 거예요. — Tôi sẽ ăn pizza hoặc ăn hamburger.
(Cả hai câu đều đúng và cùng nghĩa, chỉ khác cách gắn: "나" gắn thẳng vào danh từ "피자", còn "거나" gắn vào động từ "먹다" đã chia đủ ở cả hai vế.)

4. Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Vì sao không thể nói "가겠거나 하겠어요"?
Đáp: Vì "-거나" không kết hợp được với đuôi thì tương lai/phỏng đoán "겠" ở vế trước nó — "겠" chỉ được gắn ở động từ cuối câu.

Hỏi: Làm sao phân biệt nhanh "-거나" và "(이)나" khi viết?
Đáp: Nhìn vào từ loại đứng trước: nếu là động từ/tính từ đã chia thì dùng "-거나" (예: 가거나, 춥거나); nếu là danh từ thì dùng "(이)나" (예: 피자나, 학생이나).

Biên soạn: Đội ngũ Du Học BA | Đào Tạo Tiếng Hàn